હું વાઇરલ થયો!

જાણીતા લેખક અને વક્તા શ્રી શૈલેષ સગપરીયાએ મારા વિષે ફેસબુકમાં પોસ્ટ કરી એ થોડીવારમાં ફેસબુક અને વોટ્સએપમાં વાઇરલ થઇ ગઇ અને શુભેચ્છાઓનો અને અભિનંદનનો જાણે વરસાદ થયો.

ખૂબજ સારૂ લાગ્યુ!

આ પોસ્ટની લિંક નીચે આપેલી છે.

શ્રી શૈલેષ સગપરીયાની પારા વિષેની પોસ્ટ

આ પોસ્ટના સ્ક્રીન શોટ નીચે આપેલ છે.

સરકારી રેકોર્ડમાં જમીનના પ્રકાર

જાણો નવી શરત – જુની શરત શું છે? આવી જમીનને લગતા વ્યવહારો કંઈ રીતે થઈ શકે, નવી શરતમાંથી જુની શરતમાં  ફેરફાર કઈ રીતે થઈ શકે ?

ખેતીની જમીન ધારણ કરતાં ખાતેદારો અલગ-અલગ સત્તાના પ્રકાર હેઠળ જમીન ધારણ કરતાં હોય છે. જેમ કે…

1. જૂની શરતની જમીન

2. નવી શરતની જમીન

3. ગણોતધારાની જમીન

4. ૭૩ એએ-આદિવાસીની જમીન

5. બિનખેતીની જમીન

A. જૂની શરતની જમીન એટલે શું ? :

સામાન્ય રીતે વર્ષોથી સ્વમાલિકી હક્કે, સ્વઉપાર્જીત કે વડીલોપાર્જીત મિલકત ધરાવનાર ખાતેદારની જમીન જૂની શરતની જમીન ગણાય છે. જેમાં સરકારશ્રીએ સીધી કે આડકતરી રીતે જમીન ધારણ કરનારને કોઈ મદદ કરેલ હોતી નથી. જૂની શરતની જમીનનું ખાતેદાર પોતાનું મન ચાહે તે રીતે તેનો વહીવટ કે ઉપયોગ કરી શકે અને કોઈ મંજૂરીની જરૂરીયાત કે આવશ્યકતા રહેતી નથી. તે પોતે પોતાની ખેતીની જમીન બિનખેતીમાં રૂપાંતર કરવા માટે અરજી કરી શકે છે. પોતાની જમીન અન્યને વેચી શકે છે / ગીરો મૂકી શકે છે.

B. નવી શરતની જમીન :

નવી અને અવિભાજ્ય શરતથી અપાયેલ સરકારી પડતર જમીનો નીચલાં વર્ગના લોકોનાં ઉત્કર્ષ સાધવા માટે (જેમ કે હરિજન, આદિવાસી કે સામાજીક રીતે પછાત વર્ગના કે ગણોતીયાઓ) તેમને અલગ-અલગ સરકારી કાયદાઓ અનુસાર ફાળવવામાં આવે છે. આ ઉપભોગતાઓને જમીન નહિવત્‌ કિંમતે કે મફત આપવામાં આવે, તેવી જમીનોને નવી શરતની જમીન કહેવાય છે. સદરહુ રીગ્રાન્ટ થયેલ જમીનોની તબદિલી, હેતુફેર કે ભાગલા પાડવા માટે સરકારની પૂર્વ મંજૂરીની આવશ્યકતા રહેતી હોય છે.

સદરહુ પ્રકારની જમીનની ૭/૧૨ના કોલમ ‘‘બીજા હક્ક’’ના ખાનામાં હક્કપત્રકની નોંધ હોય છે. તે ઉપરાંત પણ ઉપર ડાબા હાથે ખૂણામાં લાલ શાહીથી “નવી શરતની જમીન” એવી નોંધ મારેલી હોય છે.

     નવી શરત શું છે તથા જુની શરત શું છે; એ જાણ્યા બાદ હવે તે જમીનને લગતા વ્યવહારોમાં કઈ રીતે થઈ શકે એ વિશે થોડું જાણીએ.

C. નવી શરતની જમીન પટે આપવા બાબત :

સદરહુ જમીનો સામાન્ય રીતે ખરેખર ખેડૂતોને જ પટે આપી શકાય

1. ખાતેદાર લશ્કરમાં નોકરી કરતો હોય અથવા વૃદ્ધાવસ્થા અથવા શારિરીક કે માનસિક અશકિત વાળો હોય અને ખેતી કરી શકતો ન હોય તો પટેથી તે બીજાને ખેડવા આપી શકે છે.

2. જો ખાતેદાર સગીર હોય તો તે પુખ્ત ઉંમરનો થાય ત્યાં સુધી તેની જમીન પટેથી અન્યને આપી શકે છે.

3. નવી શરતની જમીન જ્યાં કોઈ સાર્વજનીક, ધાર્મિક તથા ધર્માદા સંસ્થા ધરાવતી હોય ત્યાં તે પટેથી કલેકટરશ્રીની પરવાનગીથી આપી શકાય છે. ધાર્મિક બાબતો માટે સદરહુ જમીન બક્ષિસ આપી શકાશે નહીં.

D. નવી શરતની જમીન બક્ષીસ આપવા બાબત :

નવી શરતની જમીનો પોતાના નજીકના સગાઓને બક્ષીસ આપવા કલેક્ટરશ્રી મંજૂરી આપી શકે  છે. એ શરતે કે તેઓ એ જમીન જાતે ખેડવા કબુલ હોય અને બક્ષીસ આપનારને કોઈ કાયદેસરના વારસ ન હોય અને હોય તો તેમને વાંધો ન હોય.

ખાતેદાર નવી શરતની જમીન જાહેર હેતુઓ માટે સંસ્થાને કે વ્યકિતઓને જાહેર હેતુના ઉપયોગમાં લેવા કે સખાવતના ઉપયોગમાં લેવા માટે બક્ષિસ તરીકે આપી શકે છે. ચોક્કસ ઠરાવેલા હેતુઓ સિવાય જો તેનો ઉપયોગ થશે તો સરકાર સદરહુ જમીન ખાલસા કરી શકશે અને તેનું કોઈ વળતર બન્ને પક્ષને મળી શકશે નહી.

E. નવી શરતની જમીનનો અદલા-બદલો :

નવી શરતના ખાતેદારો તેમની જમીનનો અદલો બદલો જૂની શરતની જમીન માટે કરી શકશે પરંતુ એ શરત કે અદલો-બદલો થયેલી જમીન નવી શરતની ગણાશે.

F. નવી શરતની જમીનના કૌટુંબીક ભાગલા :

નવી શરતની જમીનના કૌટુંબીક ભાગલા પાડવા માટે કલેકટરશ્રીની મંજૂરી લેવી પડે છે.

G. નવી શરતની જમીન પર લોન ધિરાણ મળી શકે ? :

1. નવી શરતની જમીન પરની લોન :

નવી શરતની જમીન પર ધિરાણ આપતી વખતે તેની કિંમત જૂની શરતની જમીનની બજાર કિંમતથી અડધી ગણાશે.

2. સહકારી જમીન અને નવી શરતની જમીન :

સહકારી મંડળીને નવી શરતની જમીન તબદિલી કરવા માટે કલેકટરશ્રી સરકારને ભલામણ કરી શકશે. મંડળીએ જમીન રાખ્યા બાદ પટેથી ખેડવા માટે સૌપ્રથમ અસલ ખાતેદારને આપશે, અને ત્યાર બાદ જ અન્ય ખેડૂત ખાતેદારને પટેથી ખેડવા આપી શકાશે.

3. નવી શરતની જમીનનુ પ્રિમિયમ :

જેને સરકારી પડતર જમીન અપાય હોય ખરેખર તેણે જાતે જ જમીન ખેડવી જોઈએ અને આ જમીનનો નિકાલ નવી અને અવિભાજ્ય શરતે જ થઈ શકે છે.

ખાસ સંજોગોમાં કે સબળ કારણો  સિવાય આવી જમીન તબદિલી માટે પરવાનગી આપવામાં આવતી નથી અને જ્યારે પરવાનગી આપવામાં આવે ત્યારે તેનું પ્રિમિયમ ભરવાનું હોય છે. હાલના પ્રવર્તમાન નિયમો અનુસાર

1. નવી શરતની જમીન ખેતીના હેતુ માટે જૂની શરતમાં રૂપાંતર કરવાની હોય તો જંત્રીના ૨૫% પ્રમાણે પ્રિમિયમ ભરવાનું હોય છે.

2. નવી શરતની બિનખેતીના હેતુ માટે જૂની શરતમાં રૂપાંતર કરવાની હોય તો જંત્રીના ૪૦% પ્રમાણે પ્રિમિયમ ભરવાનું થાય છે.

3. જો સૌપ્રથમ ખેતીના હેતુ માટે જૂની શરતમાં અને ત્યાર બાદ અમુક વર્ષો પછી તે જ જમીન બિનખેતીના હેતુ માટે જૂની શરતમાં ફેરવવામાં આવે તો ખાતેદારે બે વખત પ્રિમિયમ ભરવાનું થાય છે. પ્રથમ જંત્રીના ૨૫% લેખે અને ત્યાર બાદ જંત્રીના ૪૦% લેખે મળીને કુલ ૬૫% પ્રિમિયમ ભરવાનું થાય છે. આથી જમીનને સીઘી જ બિનખેતીના હેતુ માટે જૂની શરતમાં ફેરવવું હિતાવહ છે.

H. નવી શરતની જમીનના શરતભંગ માટેના નિયમો :

1. જો ખાતેદાર પછાત વર્ગનો હોય અને આ તેની પ્રથમ ભૂલ હોય તો તેની જમીન સરકાર ખાલસા કર્યા બાદ રૂ.૧ ના નામની કબ્જા હક્કની કિંમત લઈ જમીન રીગ્રાન્ટ કરશે.

2. બીજા પછાત વર્ગની વ્યકિત નવી શરતની જમીનનો ભંગ કરશે તો તેની જમીન ખાલસા થશે અને પછી તે જમીન તે જ વ્યકિતને નવી અને અવિભાજ્ય શરતે યોગ્ય કબ્જા હક્કની કિંમત લઈને અપાશે.

3. નવી શરતની જમીનનું રૂપાંતર જૂની શરતની જમીનમાં કર્યા બાદ જે તે હેતુ માટે અરજી કરવામાં આવેલ હોય તે હેતુ જો નિયત સમય મર્યાદામાં ફળીભૂત ન થાય તો ત્રણ માસની નોટીસ આપીને કોઈ પણ જાતનું વળતર ચુકવ્યા સિવાય જમીન સરકાર હસ્તકલેવામાં / જપ્ત કરવામાં આવશે.

I. નવી શરતમાંથી જૂની શરતમાં જમીન ફેરવવા બાબતે :

નવી શરતમાંથી જમીન જૂની શરતમાં ફેરવાય ત્યારે તેનો કઈ પ્રકારે ઉપયોગ થવાનો છે, તે આધારે તેની ૭/૧૨માં નોંધ થાય છે.

જો તેનો ઉપયોગ ખેતી માટે જ થવાનો હોય તો ‘‘ખેતી માટે જૂની શરત’’ અથવા ‘‘બિનખેતીના હેતુ માટે પ્રિમિયમ પાત્ર’’ એવા શબ્દો લખાયેલ હોય છે. ટૂંકમાં જ્યાં સુધી સદરહુ જમીન બિનખેતીમાં રૂપાંતર ન થાય ત્યાં સુધી સદરહુ જમીન આડકતરી રીતે નવી શરતની જ જમીન ગણાય છે કારણ કે ‘‘ખેતી માટે જૂની શરત’’ થયા પછી પણ તે ‘‘બિનખતીના હેતુ માટે પ્રિમિયમને પાત્ર’’ રહે છે.

આપે છે કોઈ

કશેક અટકું છું…  તો ઈશારો આપે છે કોઈ,
કશેક ભટકું છું…. તો સાથ આપે છે કોઈ.

ઈચ્છાઓ…એક પછી એક, વધતી રહે છે.

દર વખતે ….ઠોકરખાધા પછી, હાથ આપે છે કોઈ.

આભને આંબવા…હાથ ઉઠાવું છું ક્યારેક,
તો આભને….નીચું કરી આપે છે કોઈ.,

હે ઈશ્વર…તું જે આપી શકે છે ,
ક્યાં આપી શકે છે કોઈ ?

ટ્રાફીકના નિયમો અને જીંદગી

navsari bus accident

તા.૦૫/૦૨/૨૦૧૬ના રોજ નવસારી પાસે એસ.ટી.બસની અકસ્માતની એક કરૂણ ઘટના બની. આ અકસ્માતમાં કુલ ૪૨ લોકોના મૃત્યુના સમાચાર છે. જેમાં મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓ હતા. એ ભારતનું ભવિષ્ય હતા, તેમની આંખોમાં ઘણાબધા સપનાઓ હતા. પરંતુ, આ અકસ્માતમાં તેમની આંખો હંમેશ માટે બંધ થઇ ગઇ અને સપનાઓ સપના જ રહી ગયા. ઘણા બધા પરીવારને એમના સંતાનરૂપી દીવાનો પ્રકાશ મળતો બંધ થઇ ગયો. બાળકો તેમના માતા-પિતાની રાહ જોતા જ રહી ગયા. પરમકૃપાળુ પરમાત્મા એમના આત્માને શાંતિ આપે તથા પરીવારજનોને આઘાત સહન કરવાની શક્તિ આપે.

પરંતુ આપ્ણે આવા અકસ્માતમાંથી કંઇ શીખવાનું નહિં? સમાચારોમાં જણાવ્યા મુજબ આ અકસ્માતનું કારણ એ હતું કે બસના ડ્રાઇવરે સામેથી રોંગ સાઇડે આવતા બાઇકને બચાવવા જતા બસ પરનો કાબૂ ગુમાવ્યો અને બસ પુલની રેલિંગને તોડીને નદીમાં પડી. જેમાં ૪૨ લોકોના મૃત્યુ થયા. આ ૪૨ મૃત્યુ માટે જ્વાબદાર કોણ? અખબારમાં આ માટે ઘણા બધા કારણો બતાવેલ છે. જેમાંના મોટાભાગના હંમેશ મુજબ સરકાર દ્વારા થતી સલામતીની ઉપેક્ષાને કારણભૂત માને છે. પરંતુ, મારી દ્રષ્ટીએ આ માટે આપણી ટ્રાફીકના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવાની વૃતિ જ્વાબદાર છે. શું સરકાર દરેક રસ્તા પર, દરેક વળાંક પર અને દરેક ગલીઓમાં ધ્યાન રાખવા જાય? આપણી નાગરીક તરીકે કોઇ જ્વાબદારીજ નહિં?

ટ્રાફીકના નિયમો અને જીંદગી જીવવાના નિયમો સરખા જેવા જ છે. શોર્ટ કટ લેવો નહિં, ખોટા રસ્તે અને ખોટી (રોંગ) સાઇડમાં ચાલવું નહિં, જ્યાં બોલવાની મનાઇ હોય ત્યાં બોલવું નહિં (નો હોર્ન), જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં બોલવું જ (હોર્ન પ્લીઝ), ઓવરટેક કરવામાં ધ્યાન રાખવું વગેરે. જો ટ્રાફીકના નિયમો પાળવામાં ઉલ્લંઘન કર્યુ તો જીંદગી જીવવાના નિયમનું ઉલ્લંઘન કર્યું એમ જ સમજવું.

હવેથી આપણે એક સપથ લઇએ કે “આપણે કોઇપણ સંજોગોમાં ટ્રાફીકના તમામ નિયમોનું પાલન કરીશું”

એક સવાલ: નવસારી જેવા અકસ્માતમાં રોંગ સાઇડમાં આવતા બાઇકના ચાલક બનવામાં તમને ખુશી થશે?

વર્તમાન અનામત પદ્ધતિની ખામીઓ અને તેનો વિકલ્પ

અનામત પદ્ધતિ વિષે મેં લખેલો લેખ “લેટેસ્ટ ફેક્ટસ ઇન જનરલ નોલેજ” મેગેઝીનના નવેમ્બર-2006ના અંકમાં પ્રસિદ્ધ થયો હતો. તે અહીં “શેર” કરૂં છું.

image

image

ઇદ-એ-મિલાદની સાચી ઉજવણી

image

“ઇદ-એ-મિલાદ”ના દિવસને આપ સૌ જાણો છો કે હઝરત મહંમદ પયગંબર (સ.અ.વ.) ના જન્મદિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

અગાઉના દિવસોમાં જે રીતે આ તહેવાર ઉજવાતો હતો તેના કરતા હાલના દિવસોમાં આ તહેવાર કંઇક જુદી રીતે જ ઉજવવામાં આવે છે. અત્યારે આ તહેવારના નામે જુદા જુદા શણગાર (લાઇટીંગ, સીરીઝ, ફુલ વગરે) પાછળ લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવે છે અને શણગાર પાછળ ઘણાબધા માનવકલાકોનો ઉપયોગ થાય છે. સામે પક્ષે ઘણાબધા માણસો નબળી આર્થિક પરીસ્થિતિને લીધે દવા કે શિક્ષણ પાછળ ખર્ચ કરી શકતા નથી અને તેથી બિમારીમાં કણસે છે અથવા શિક્ષણ મેળવી શકતા નથી. મારા મતે આ બધો “ફીઝુલ (નિરર્થક) ખર્ચ” છે જે આપણા નબી હઝરત મહંમદ પયગંબર (સ.અ.વ.) ને જરાપણ પસંદ ન હતો.

આપણા મોટા ભાગના મૌલવીઓ પણ આ વાત જાણે છે પણ તેનો “ધંધો” બંધ ન થાય તે માટે આ બધું કરવા દેવામાં આવે છે. અને કોઇ સાચી વાત કરે તો મૌલવીઓ એવું કહે છે કે “આને આપણા નબી પ્રત્યે આદર નથી અને તેમને (વહાબીની) અસર છે” (!) હકીકતમાં આપણા નબી (સ.અ.વ.) એ કે સહાબીઓએ સાથીઓએ પણ ક્યારેય જન્મદિવસની ઉજવણી કરી ન હતી.

જો આપણે ખરા અર્થમાં “ઇદ-એ-મિલાદ”ની ઉજવણી કરવી હોય તો અલ્લાહ ત્આલાએ આપણને મહંમદ પયગંબર (સ.અ.વ.) ના અનુયાયીઓ બનાવ્યા તેના માટે શુક્રિયાની બે રકાત નફિલ નમાઝ પઢવી જોઇએ, બેફામ ફીઝુલ ખર્ચ બચાવીને ગરીબોની આર્થિક મદદ કરવી જોઇએ અને માનવકલાકોને ભૌતિક વસ્તુઓના શણગાર પાછળ વેડફવાને બદલે જરૂરીયાતમંદ માણસોની સેવા કરીને તેમની જીંદગીને શણગારવી જોઇએ.

આપ સૌ ખરા અર્થમાં આ તહેવારની ઉજવણી કરશો એવી અપેક્ષા સાથે શુભેચ્છાઓ…..

ઇલ્મ અને આલિમ : ડૉ. મહેબૂબ દેસાઈ

Prof. Mehboob Desai's Blog

ઇલ્મ એટલે જ્ઞાન. વિદ્યા, જાણકારી કે વિજ્ઞાન. આલીમ એટલે જ્ઞાની, વિદ્વાન. ઉર્દૂ ભાષાના આ શબ્દનો અર્થ શબ્દ કોશમાં આપતા કહેવામાં આવ્યું છે,
“જેના વાણી વર્તન અભ્યાસ અનુસાર આચરણમાં પણ હોય તેવો વિદ્વાન એટલે આલિમ” અત્રે આલીમ એટલે ધર્મિક જ્ઞાન આપનાર વ્યક્તિ એવો સંકુચિત અર્થ યોગ્ય નથી. ધર્મ અંગે માર્ગદર્શન આપનાર વ્યક્તિને મૌલવી કે ઈમામ કહે છે. મૌલવી ઇસ્લામ કે કુરાને શરીફના આદેશો આમ મુસ્લિમ સમાજમાં સ્પષ્ટ કરે છે. તેને સમજાવે છે. મદ્રેસામાં બાળકોને ધાર્મિક જ્ઞાન આપનાર વ્યક્તિ મૌલવી છે. જયારે ઈમામ એટલે જેમની પાછળ મસ્જીતમાં ઉભા રહી આમ મુસ્લિમ નમાઝ પઢે છે. જે મસ્જીતમાં નમાઝ પઢાવવાનું કાર્ય કરે છે. ઈમામ એ મુસ્લિમ સમાજના નેતા કે મસીહા નથી. તેમને ઇસ્લામની ધાર્મિક બાબતો સિવાય અન્ય કોઈ રાજકીય આદેશ આપવાનો અધિકાર નથી. તે તેમનું કાર્ય ક્ષેત્ર પણ નથી.

આલીમ શબ્દ તો સ્પષ્ટ રીતે ઇલ્મ કે જ્ઞાન સાથે જ સંકળાયેલો છે. તેનો અર્થ જ્ઞાન જ થાય છે. ઇસ્લામમાં જ્ઞાનનું અત્યંત મહત્વ છે. મહંમદ (સ.અ.વ.)…

View original post 714 more words

Golden Words of Wisdom by Khwaja Gharib Nawaz

..:: Golden Words of Wisdom ::..

by Hadrat Khwaja Gharib Nawaz Chishti Ajmeri Alaihir raHmat al-Mannan

1. To look lovingly towards your parents is also areason to gain the pleasure of your creator.

2. An ‘Aarif (order of saints) picks one foot and lands on the Arsh (throne of Allah SubHanuhuwa Ta’ala) and with the other comes back again.

3. There is only one thing present in the entire universe and that is the noor (light) of Allah SubHanuhu wa Ta’ala every thing else is absent.

4. There is only one veil standing between man and his creator and it is called nafs (soul).

5. Do not be disillusioned by the enormity of the universe.

6. The distinctions between the Haram and a Monastery are superficial.

7. If love is not an automatic guide then one willnever reach ones destination.

8. Allah SubHanuhu wa Ta’ala is an all incorporating goodness and his divine decree is goodness for us.

9. Hoarding of wealth and food for profit has become a destructive disease in the body of the nation. To fight and eradicate this disease lies within each citizen.

10. No nation can ever achieve progress until the men and the women do not go ahead shoulder to shoulder.

11. Belief in the law, unity and discipline and its principles should be adopted you will become. Trustworthy in this World.

12. Organise your nation according to the economics, political, education and important laws and conditions. Then you willdefinitely see, you would become such a nation that everybody will accept you and respect you.

13. Freedom does not mean to be unbridled notdoes it mean you can do as you please or choose as you wish or say as you will, for freedom is a great responsibility which should be used with great care and intelligence.

14. O! Young people, if you are going to use your strength and power in unnecessary pursuits then at a later stage you are going to reject it.

15. The waters of the streams and rivers when flowing make a lot of noise but when it meets with the sea then there is no more noise. One must ponder over the different stages of it’s behaviour.

16. If a person has these 3 qualities then he is Allah’s wali (friend):

*1. He is generous like the sea, every creationis blessed alike with his favours.

*2. He is affectionate like the sun whose light is everyone.

*3. He is hospitable like the earth, which is hospitable in exactly the same way towards all. So much of damage caused by sin has never been seen, as much as the damage caused by a brother being disrespectful and despicable towards another brother.

– Courtesy: alahazrat.net

શરીઆ અને કાયદો

ઇસ્લામ નામે અને તેના સિદ્ધાંતોને આગળ કરીને સમાંતર અદાલતો ચલાવી શકાય કે કેેમ અને તેના ચુકાદા કેટલા બંધનકર્તા ગણાય, એ વિશે સર્વોચ્ચ અદાલતની બેન્ચે નોંધપાત્ર ચુકાદો આપ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે શરીઅત અદાલતોના ચુકાદાને અને તેના દ્વારા અપાતા ફતવા કાનૂની દરજ્જો ધરાવતા નથી. કોઇ વ્યક્તિની ગેરહાજરીમાં તેના વિરુદ્ધ ફતવો જારી કરવામાં આવે તો તે કાનૂની દૃષ્ટિએ કશું મહત્ત્વ ધરાવતો નથી કે કોઇના માટે તેનું પાલન કરવું બંધનકર્તા નથી. એટલું જ નહીં, આ પ્રકારના ફતવાથી કોઇના મૂળભૂત અધિકારોનો ભંગ થતો હોય અને નિર્દોષ દંડાતા હોય તો તેની સામે દેશના કાયદાનું- બંધારણની રાહે ચાલતી અદાલતોનું શરણું લઇ શકાય છે. કારણ કે ઇસ્લામ સહિતનો કોઇ પણ ધર્મ નિર્દોષોને સજા આપવાનું કહેતો નથી.

જસ્ટિસ સી.કે.પ્રસાદની આગેવાની હેઠળની સર્વોચ્ચ અદાલતની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે દારૃલ કઝા અને દારૃલ ઇફ્તા જેવી સંસ્થાઓએ કોઇની ગેરહાજરીમાં તેના મૂળભત અધિકારોનો કે માનવ અધિકારોનો ભંગ થાય એવા ચુકાદા આપવા નહીં. આ પ્રકારના ચુકાદાનું કાયદાની દૃષ્ટિએ કશું મૂલ્ય નહીં ગણાય. કેમ કે, શરીઆ અદાલતોને કાયદેસરની માન્યતા મળેલી નથી.

સર્વોચ્ચ અદાલતની બે ન્યાયાધીશોની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇસ્લામના સિદ્ધાંતોનું અર્થઘટન કરીને ધાર્મિક ન્યાયાધીશો દ્વારા અપાતા ચુકાદા એવા લોકોને જ લાગુ પડે છે, જેમણે સામેથી અને સ્વેચ્છાએ આ ધાર્મિક અદાલતોનું શરણું લીધું હોય અને તેમના ચુકાદાને એ સ્વેચ્છાએ બંધનકર્તા માનતા હોય.
તેમને આ ચુકાદા માનવાની ફરજ કોઇ પાડી શકે નહીં. શરીઆ અદાલતના ચુકાદા સામે વર્ષ ૨૦૦૫માં રજૂઆત કરનાર અરજદારે એક મહિલાનો કેસ ટાંક્યો હતો, જેને શરીઆ અદાલતે પતિ-બાળકોથી અલગ અને સસરા સાથે રહેવાની સજા કરી હતી. સસરાએ તેની પર જાતીય અત્યાચાર આચર્યો હોવાનો પણ આરોપ હતો.
સર્વોચ્ચ અદાલતે શરીઆ અદાલતોના કાનૂની દરજ્જા વિશે ચુકાદો આપ્યો અને તેમને બંધારણ કે દેશના કાયદાનો કશો આધાર નથી એ સ્પષ્ટ કર્યું, તે પહેલાં ઑલ ઇન્ડિયા પર્સનલ લૉ બૉર્ડે પણ ખુલાસો કર્યો હતો કે ફતવા સંબંધિત મુફ્તી કે ધર્મગુરુના અભિપ્રાય છે. તેને અમલમાં મૂકવા માટે જરૃરી સત્તા કે અધિકાર કોઇની પાસે ન હોઇ શકે. કારણ કે એ અભિપ્રાયો કાયદાની રીતે બંધનકર્તા નથી. બીજા શબ્દોમાં, ફતવાનો બળજબરીથી અમલ કરાવવાનો પ્રશ્ન રહેતો નથી અને એવું કોઇ ઇચ્છે તો એ કાયદાની વિરુદ્ધ ગણાય.

સર્વોચ્ચ અદાલતમાં અરજદારની એક રજૂઆત એ હતી કે કાઝીઓ અને મુફ્તીઓ ફતવા દ્વારા મુસ્લિમોના મૂળભૂત હકો પર તરાપ મારી શકે નહીં કે તેમાં કાપ મૂકી શકે નહીં. મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ બૉર્ડના પ્રતિનિધિએ પણ અદાલતમાં એ મતલબની રજૂઆત કરી હતી કે શરીઆ અદાલતોને સમાંતર ન્યાયતંત્ર ગણાવવામાં આવે તે યોગ્ય નથી. સર્વોચ્ચ અદાલતનો ચુકાદો મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ બૉર્ડના હાર્દને દૃઢ કરતો હોવાનું તેમણે જણાવ્યું.

સર્વોચ્ચ અદાલતના આ ચુકાદા વિશે એક સ્પષ્ટતા જરૃરી છે. શરીઆ અદાલતોને કે તેના ચુકાદાને કાયદાનું સમર્થન નથી, એવું અદાલતે કહ્યું છે, પરંતુ અદાલતે તેમને ગેરકાયદે ઠેરવ્યાં નથી. માટે, એવું અતિસરળીકરણ પણ ભૂલભરેલું ગણાય. શરીઆ અદાલતોમાં જવું કે નહીં અને તેના ચુકાદા સ્વીકારવા કે નહીં, તેને અદાલતે મુસ્લિમો માટે સ્વેચ્છાનો મામલો ગણાવ્યો છે. એટલે કે, મુસ્લિમો પોતાને ઠીક લાગે એ બાબતોમાં ધાર્મિક અદાલતોનું શરણું લઇ શકે છે અને ત્યાંથી મળતા ધાર્મિક માર્ગદર્શનનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પરંતુ ધાર્મિક માર્ગદર્શનના નામે કોઇના મૂળભૂત અધિકારોનો ભંગ થતો હોય અને દેશના કાયદા સાથે શરીઆ અદાલતના ચુકાદાનો આમનોસામનો આવીને ઊભો રહે, ત્યારે દેશનો કાયદો સર્વોપરી ગણાશે.

રોજિંદા વ્યવહારમાં કે સામાન્ય કૌટુંબિક બાબતોમાં વ્યક્તિ પોતાને ઠીક લાગે એવી ધાર્મિકતાને અનુસરી શકે છે અને પોતાને મૂંઝવતી બાબતોમાં ‘ધાર્મિક અદાલતો’નું શરણું લઇ શકે છે. પરંતુ તેનું અધિકારક્ષેત્ર બીજા લોકોને લાગુ પડતું નથી- ખાસ કરીને બીજા એવા લોકો, જે આ અદાલતનું અધિકારક્ષેત્ર સ્વીકારતા નથી. આ ચુકાદો ફતવાના નામે ચાલતા અંતિમવાદ અથવા અંતિવાદીઓ દ્વારા થતા ધાર્મિક અદાલતો અને ફતવાના દુરુપયોગ સામે કાયદાનું શાસન સ્થાપિત કરી આપે છે.
પરંતુ હકીકત એ પણ છે કે કાયદાના શાસનનો ધ્વજ ફરકતો રાખવા માટે વ્યક્તિ, સમાજ અને સરકારની સહિયારી સામેલગીરી જરૃરી છે. સરકારો મુસ્લિમહિતના સગવડીયા અને સ્વાર્થી ખ્યાલોથી કોઇના મૂળભૂત અધિકારોનો ભંગ કરતા ફતવા સામે કડક હાથે કામ ન લે અને સમાજ આ પ્રકારના ફતવાને ભાવ આપવાનું બંધ ન કરે ત્યાં સુધી અદાલતી ચુકાદાનો ઝાઝો વાસ્તવિક અર્થ સરતો નથી.

– ગુજરાત સમાચાર, તંત્રી લેખ (તા.08/07/2014)